6 oktober, 2026 | Auteur: Mandy Meijer | Trefwoord: frankrijk
Franse rechters mogen leeftijd jonge migranten met omstreden röntgenfoto’s bepalen
In Frankrijk kunnen rechters nog altijd röntgenfoto’s laten maken om de leeftijd van jonge migranten te helpen bepalen. De methode is al jaren omstreden vanwege twijfels over de betrouwbaarheid. De Assemblée nationale stemde eind vorig jaar zelfs voor een verbod op medisch onderzoek voor leeftijdsbepaling. Acht maanden later ligt dat voorstel nog altijd bij de Senaat.
De Defenseur des Droits (de onafhankelijke Franse toezichthouder op burger- en kinderrechten) publiceerde in 2025 een beslissing over een alleenstaande jongen in Bordeaux. Hem was financiering voor onderwijs geweigerd omdat hij niet bewezen minderjarig zou zijn.
De jongen had een gelegaliseerde geboorteakte en de Franse vertaling daarvan, waarvan de afdeling documentfraude had bepaald dat deze echt was. Toch werd zijn aanvraag voor onderwijsfinanciering afgewezen omdat zijn minderjarigheid niet bewezen zou zijn. Uit een botrijpheidstest zou namelijk blijken dat hij meerderjarig was. In hoger beroep hield het hof de beoordeling als meerderjarige in stand. In de praktijk woog het resultaat van het botonderzoek daarmee zwaarder dan de geboorteakte van de jongen.
Botonderzoek
Botrijpheidstesten worden meestal uitgevoerd met behulp van röntgenfoto’s van de hand en pols van jonge migranten. Aan de ontwikkeling van de botten zou dan een inschatting van de leeftijd kunnen worden gemaakt, maar die testen worden al jaren bekritiseerd omdat ze medisch onbetrouwbaar zijn.
Al in 2007 publiceerde de Franse Nationale Academie voor Geneeskunde een rapport waarin werd vastgesteld dat, hoewel de hand en pols bruikbare informatie kunnen geven over de ontwikkeling van het skelet, de ontwikkelingsleeftijd en de daadwerkelijke leeftijd niet altijd overeenkomen. Italiaans onderzoek uit 2011 wees uit dat jongens die volgens de test een botleeftijd van 18 jaar hadden, in werkelijkheid tussen de 15,6 en 19,7 jaar oud waren. Bij meisjes varieerde de werkelijke leeftijd van 16,2 tot 20 jaar.
Onderzoekers van de Sorbonne universteit Paris Nord publiceerden in februari 2026 een onderzoek waarbij ze de gegevens gebruikten van jongeren die een botrijpheidstest ondergingen bij een Frans ziekenhuis. Zij concludeerden hieruit dat er een grote onzekerheid is of de botleeftijd en de daadwerkelijke leeftijd van deze jongeren wel zo dicht bij elkaar liggen.
Medisch onbetrouwbaar
Ondanks de kritiek op de medische betrouwbaarheid is Frankrijk niet het enige land waar de testen nog altijd worden gebruikt. In veel Europese landen worden röntgenfoto’s ingezet als onderdeel van de leeftijdsbepalingsprocedure van alleenstaande minderjarige migranten.
In onder meer Luxemburg en Oostenrijk spelen medische methoden een belangrijke rol bij leeftijdsbepaling. In Griekenland geldt sinds augustus 2025 een nieuwe procedure waarbij een jongere een medische beoordeling van de lichamelijke ontwikkeling, een psychosociale beoordeling én een röntgenfoto van de linkerhand en pols kan ondergaan om de botleeftijd te bepalen. Als de resultaten elkaar tegenspreken, krijgt de röntgenfoto volgens de nieuwe regeling voorrang.

In België en Nederland worden medische testen pas toegepast wanneer er na beoordeling van documenten en andere informatie nog steeds twijfel bestaat over de minderjarigheid. In Nederland bracht de Nationale ombudsman in 2002 al een rapport uit waarin werd geconcludeerd dat op grond van sleutelbeenonderzoek geen betrouwbare uitspraak kon worden gedaan over de kalenderleeftijd van achttien jaar. Sindsdien is de Nederlandse procedure aangepast. Medisch leeftijdsonderzoek wordt als laatste stap ingezet en er gelden medische en procedurele waarborgen.
Verblijfsrecht
Jongeren kunnen een bottest weigeren, maar een weigering kan grote gevolgen hebben. In verschillende Europese landen kan een weigering worden meegewogen bij de beoordeling en ertoe leiden dat autoriteiten ervan uitgaan dat een jongere meerderjarig is. Wie na een leeftijdsbeoordeling als meerderjarig wordt beschouwd, kan de bescherming voor minderjarigen verliezen. Zonder verblijfsrecht kan vervolgens een bevel volgen om het land te verlaten.
In Frankrijk gebeurde dit bijvoorbeeld in Lyon. Op 16 maart 2026 deed de rechtbank uitspraak over een jongen uit Guinee die zei 15 jaar oud te zijn. Bij de eerste sociale leeftijdsbeoordeling werd geconcludeerd dat hij waarschijnlijk meerderjarig was, onder meer op basis van zijn gedrag. Het Openbaar Ministerie wilde vervolgens een botonderzoek laten uitvoeren, maar de jongen weigerde dat. Het parket beschouwde hem daarna eveneens als meerderjarig. Vervolgens kreeg hij een OQTF (Obligation de quitter le territoire français), een bevel om Frankrijk te verlaten.
Wetsvoorstel
Recente landelijke cijfers over het aantal uitgevoerde bottests in Frankrijk zijn niet openbaar beschikbaar, hoewel de methode al langer onder vuur ligt. In 2019 moest de Franse regering voor het Constitutionele Hof het gebruik van botonderzoek verdedigen. Regeringsvertegenwoordiger Philippe Blanc verdedigde het gebruik van medische tests in een context waarin, zoals de Franse krant Le Monde hem citeerde, “de bewijsmiddelen niet zo talrijk zijn”. Toen hij door de Raad werd ondervraagd, kon hij niet zeggen hoeveel botleeftijdstests jaarlijks werden uitgevoerd of wat de uitkomsten daarvan waren.
In oktober 2025 komt er in Frankrijk een wetsvoorstel op tafel om alleenstaande minderjarigen beter te helpen. Een van de maatregelen in dit voorstel is het verbieden van medische leeftijdtests. Een andere belangrijke maatregel is het aanpakken van de dakloosheid van deze groep terwijl ze wachten op hun leeftijdsbeoordeling. Het Assemblée Nationale (de Franse Tweede Kamer) nam dit voorstel aan, maar het ligt nu al sinds december 2025 bij de Senaat waar het nog altijd wacht op verdere behandeling.