16 oktober, 2026 | Auteur: Imke Kleingeld | Trefwoord: frankrijk
Calais: geen plek om te blijven
Ze zit op een matras achter in haar tent. Nog voordat de jonge vrouw de ingang openritst, vallen twee kleine schoenen op. Het felroze paar dat onder het blauwe tentzeil vandaan steekt, verraadt dat in dit kamp niet alleen mannen leven.
Met enkele woorden Engels maakt de vrouw duidelijk dat ze uit Ethiopië komt. Al snel blijkt dat ze beter Nederlands spreekt. „Hoe gaat het?” „Goed, ik heb een bed”, antwoordt ze. Met een timide glimlach vertelt ze dat ze een paar jaar in Nederland verbleef. Ze noemt de plekken waar ze woonde: Budel, Rotterdam, Dordrecht. Ze vertelt dat ze er niet kon blijven. Nu probeert ze het Verenigd Koninkrijk te bereiken. Voorlopig is ze hier, in een kamp aan de rand van een voetbalveld in Calais.
Het matras kreeg ze van een groep mannen die verderop rond een vuurtje zit. Ze vertelt dat de mannen voor haar zorgen. Door hen voelt ze zich veiliger. De blauwe tent is klein. Naast het matras liggen wat losse kledingstukken, een powerbank met kabels en een plastic zakje met wat zeep. Alles wat ze hier heeft, past binnen een paar vierkante meter tentdoek.

De vrouw pakt haar telefoon erbij. Op Instagram laat ze het profiel van Olympisch kampioene Jutta Leerdam zien. Dan klikt ze op haar eigen profiel. Video’s van haar, racend op oranje ijshockeyschaatsen, overheersen: ‘’Nederland, schaatsen’’. Ze begint te lachen. De mannen bij het vuur grinniken mee, zonder te weten waar het gesprek over gaat. Even wordt er gelachen. Maar de sfeer kan snel omslaan. Van het een op het andere moment kan dit kamp volledig ontruimd zijn.
Ontruimen
Morgenochtend is het grasveld leeg. Bij het opkomen van de zon rijden politiebusjes het terrein op. Agenten stappen uit. Ze komen om te ontruimen. Achtergebleven bezittingen worden verzameld en meegenomen. Rijen aan tenten worden opgeruimd en door een kleine bulldozer platgereden. Een graafmachine schraapt vervolgens de gebroken en gescheurde stukken tent bij elkaar, drukt ze nog eens plat en zwiert ze met een grote boog door de lucht, allemaal een berg op.
Mensen die naar hun spullen vragen, krijgen te horen dat achtergelaten eigendommen worden opgeslagen. Waar en hoe ze die kunnen terugkrijgen, is niet duidelijk. Daarna moeten ze opnieuw hulp vragen aan ngo’s voor tenten en andere levensmiddelen. Voor elke slaapzak die wordt meegenomen moet er ergens weer een nieuwe vandaan komen. Want alternatieven zijn er nauwelijks.
De ontruiming staat niet op zichzelf. In Calais worden informele verblijfplaatsen al jaren ongeveer iedere 48 uur ontruimd. Human Rights Observers, dat de operaties monitort, registreerde in mei 2026 bij de grote locatie tegenover het ziekenhuis zelfs vijf ontruimingen in acht dagen. Het patroon is telkens vergelijkbaar: de politie arriveert, de mensen vertrekken, spullen worden meegenomen of vernield en vervolgens keren de mensen toch terug omdat ze nergens anders heen kunnen.
Rond Calais duiken de politiebusjes steeds opnieuw op. Langs wegen, bij industrieterreinen en rondom de plekken waar mensen verblijven. Er wordt gesurveilleerd. De groene gebieden in en om Calais zijn omrand met hoge hekken en prikkeldraad. Veel bomen werden gekapt en steeds meer gebieden zijn afgesloten met grote betonblokken.
Terugkeren
Dat mensen na een ontruiming simpelweg terugkeren, is niet nieuw. De wereldwijde mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch zag hoe bewoners ’s ochtends hun tenten en kleding naar een parkeerplaats verplaatsten, wachtten tot de politie klaar was en alles daarna weer op dezelfde plek neerzetten. Een jongen vertelde hen dat ze dat om de dag deden. Volgens Human Rights Watch zijn de maatregelen er ook op gericht nieuwe aankomsten af te schrikken.
Het terrein is leeg. De stilte verdringt het geschreeuw van zware politiestemmen. Ze verdwijnen in de bus en rijden weg. Een tijdje gebeurt er niets. Dan komen de eerste mensen terug. Een kleine man in een groot joggingpak draagt een nieuwe tent onder zijn arm. Hij begint hem op te zetten. Een van de stokken ontbreekt. Hij trekt het doek strak en zet de tent toch overeind. Dit heeft hij vaker gedaan.
Ook de vrouw komt terug, op bevlekte sokken. Ze heeft haar telefoon nog, maar haar powerbank is weg. Ze vertelt dat ze straks naar het community center gaat om nieuwe spullen te halen en de lege batterij van haar telefoon op te laden. Daar zal ze lang in de rij moeten wachten. Want ze is niet de enige die een tent nodig heeft. Ze had al met haar broertje willen bellen. Hij zal wel bezorgd zijn, zegt ze, omdat hij zo lang niets van haar heeft gehoord. Als ze weer schoenen heeft, zegt ze, houdt ze die vannacht aan.